Prošlo je skoro tri decenije od kada su Jesper Balser, Peter Bang i Torben Wind osnovali kompaniju PC&C i pokrenuli razvoj jednog od najboljih ERP sistema današnjice, prvobitno nazvanog PC Plus, a ubrzo posle rebrendiranog kao Navision. Inspirisan blog postom mog kolege Miloša Rajčevića i wiki stranice Dynamics Users o istoriji Nav-a, rešio sam da vam predstavim ovaj odličan proizvod kroz hronološki pregled verzija  i bitnih dogadjaja sa kratkim opisom funkcionalnosti koje su sa njima dolazile. Takodje, bez poznavanja istorije razvoja jedne platforme, teško možete odrediti u kom smeru će dalje ići njen razvoj i da li je ona vredna vašeg kapitala i vremena, što zaista mislim da Dynamics Nav jeste.

1983 – Sve je počelo 1983. godine kada su Jesper Balser, Peter Bang i Torben Wind osnovali kompaniju PC&C u Danskoj i počeli razvoj novog računovodstvenog softvera specijalno namenjenog malim preduzećima.

1984 – Izlazi prva verzija računovodsvetnog softvera PC Plus koja za to vreme predstavlja veliki napredak u odnosu na tada dostupne softvere mahom radjene specifično za odredjene firme ili sa veoma ograničenim mogućnostima. Iste godine firma PC&C uzima “Beauty of Simplicity” kao svoj slogan i moto pri dizajniranju i pravljenju ovog softverskog rešenja.

1987 – Posle prilično uspešnog početka i dobrog odziva korisnika, izlazi prva verzija Navision softvera koja predstavlja veliku nadogradnju u odnosu na PC Plus, jer uvodi client/server arhitekturu preko LAN-a, što omogućava simultani rad više korisnika u programu. Takodje, prvih meseci bio je prodavan pod nazivom Navigator i to samo u Danskoj u kooperaciji sa IBM-om, dok su po prvi put uvedeni implementatori sistema, koji su morali da ispune veliki broj uslova pre nego što bi stekli pravo na prodaju licenci krajnjim korisnicima.

1990 – Navision 3.0 izlazi na tržište i predstavlja veliki korak napred u odnosu na prethodnu verziju uvodeći svoj sopstveni programski jezik AL, veoma slićan Pascalu i današnjem C/AL, koji je omogučio pravljenje kompleksnih dorada kao i izmenu svih izveštaja, tabela i formi. Ovo ih je učinilo jedinstvenim na tržištu finansijskih aplikacija, gde su pre svih ponudli IDE tj. razvojno okruženje sa sopstvenim programskim jezikom za brzi razvoj dorada ili izmenu postojećih funkcionalnosti. Tek nakon nekoliko godina konkurentske firme su izbacile prve verzije svojih razvojnih okruženja. Takodje, ova godina predstavlja i veliku tržišnu ekspanziju gde se Navision po prvi put nudi i u drugim zemljama kao što su Nemačka, Španija i Velika Britanija.

1993 – Počinje razvoj Navision aplikacije za Windows okruženje i pojavljuje se prva beta verzija za partnere predstavljena na CeBit-u, ali se ubrzo odustaje od njene izrade za Windows 3.1 i počinje se sa ravojem nove aplikacije za Windows 95.

1995 – Ovo je godina koja prestavlja novo poglavlje za Navision koji dobija verziju napravljenu isključivo za Windows 95 sa potpuno modernim grafičkim okruženjem i prva dobija “Made for Windows 95″  sertifikacioni logo. Takodje, pokrenuta je i prva online user grupa od strane Erik P. Ernst, čime se pokreće Nav zajednica na internetu. Ova verzija se prodaje pod novim nazivom, Navision Financials 1.0 .

 

1997 – Izlazi prva verzija koja dodaje osnovne funkcionalnosti CRM-a.

1998 – Uvodi se po prvi put proizvodnja kao modul u Navision aplikaciji.

1999 – Pojavljuju se napredne funkcije modula za distribuciju u aplikaciji.

2000 – Godina velikih promena i prekretnica za dalji razvoj Navision paketa. Dva najveća konkurenta, Navision Software a/s i Damgaard A/S  spojili su se i tako objedinili svoju ponudu aplikacija za mala i srednja preduzeća. Navision Financials dobija Microsoft Windows 2000 Professional i Microsoft Windows 2000 Server sertifikaciju, a izlazi i Navision Commerce Gateway koji predstavlja prvu implementaciju baziranu na Microsoft BizTalk serveru. Takodje, ove godine se pojavljuje i Navision User Portal koji je prvo rešenje bazirano na Microsoft Digital Dashboard-u.

2001 – Navision Attain 3.0, potpuno rebrendirana verzija Navision Financials softverskog paketa koja nudi integraciju sa e-komerc aplikacijama i korisničkim portalom. Takodje, ova verzija postaje i prva verzija koja podržava više valuta i jezika u istoj implementaciji. Pored toga, Attain dobija sertifikaciju “Designed for Microsoft XP logo”, a kompanija menja ime u Navision A/S radi lakšeg promovisanja proizvoda na inostranim tržištima.

2002 – Microsoft odlučuje da uradi akviziciju kompanije Navision A/S  kako bi objedinio svoju ponudu finansijskih aplikacija, a zatim kreira i novu grupu proizvoda pod nazivom Microsoft Business Solutions koju ćine Navision proizvodi i GP proizvodi.

2005 – Microsoft Business Solutions Navision 4.0 pojavljuje se na tržištu, a kasnije te godine izlazi i NAV 4.01 koji ima novi modul “Navision Employee Portal” kao zamenu za Navision korisnički portal. Iste godine, najavljuje se i verzija 5.0 koja će biti potpuno redizajnirana sa novim, modernijim korisničkim okruženjem. Takodje, radi lakseg brendiranja, Microsoft odlučuje da skrati ime aplikacije tako da Navision postaje jednostavno Nav.

2007 – Microsoft objavljuje novu verziju aplikacije Navision 5.0 koja u sebi sadrži veliki broj unapredjenja i potpuno redizajniran modul za poslove, ali sa istim grafičkim okruženjem iz prethodne verzije.

2008 – Dynamics NAV 2009 napokon izlazi na tržište i predstavlja veliku nadogranju u odnosu na prethodnu verziju. U ovoj verziji uveden je novi RoleTailored Client kao i prava troslojna arhitektura, a ostavljen je i modernizovani Classic klijent za korisnike koji ne žele da se privikavaju na novo okruženje. *1 Takodje, uvodi se novi tip objekta u RTC klijentu Pages koja je ekvivalent objektima Forms iz classic klijentua, a svi izveštaji za RTC se rade preko Visual Studio Report dizajnera.

2010 – Izlazi nova verzija aplikacije Dynamics NAV 2009 R2 sa dosta ispravki kao i funkcionalnosti medju kojima su možda najbitniji web servisi po modulima kao i integracija sa Dynamics CRM softverom i podrška za V-App virtualizaciju.

2012 – Posle skoro tri decenije razvoja Navision platforme, Microsoft objavljuje svoj roadmap za dalji razvoj ovog softvera do 2018. godine. Ovaj dokument pogledati besplatno na slideshare-u.

Korisni linkovi:

• Dynamics book wiki
• All about Nav
• Dynamics User group

*1 Hvala kolegi Mirku na ispravci.